رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) نبوده است ، گرچه دروغ نقش اصلى را در اين زمينه دارد . " قرطبى " در زمينهء وضع حديث وجعل روايت ، سخنانى دارد كه بعضي از فرازهاى آن را نقل مى كنيم : نبايد به آنچه كه دروغ پردازان ووضاعين ( 1 ) درباره ء فضل قراءت سوره‌هاى قرآن وفضائل اعمال ديگر وضع كرده اند ، توجهى كرد . دروغ پردازان با هدف‌ها وقصدهاى گوناگون ، چنين مطالبى را جعل كرده اند . عده اى از بىدينان ، به قصد وغرض ايجاد شك در ميان مردم به چنين عملي دست مى زدند وگروهى ديگر به خاطر هوى وهوسى كه داشتند ، چنين مى كردند . . . ودسته‌اى حسبتا حديث وضع مى كردند . . . . ( 2 ) چنان كه " نوح مروزى " احاديثى را در فضل سوره‌هاى قرآن ، جدا جدا جعل مى كرد . وقتي از أو در اين باره پرسيدند ، گفت : من ديدم مردم از قرآن روى گردان شده وبه فقه " أبى حنيفة " و " مغازى ابن إسحاق " روى آورده اند ، من هم حسبتا اين أحاديث را وضع كردم . سپس " قرطبى " ادامه مى دهد : از آنچه كه دشمنان دين وزنديقان مسلمان ، در باب تشويق نمودن وترساندن وغير اينها وضع كرده اند ، بپرهيز . زيانبارترين اينها ، گروهى هستند كه زاهد شناخته مى شوند وبه گمان خود أحاديث را حسبتا جعل نمودند ومردم به واسطهء اعتماد واطمينانى كه به آنان داشتند ، مجعولات آنان را پذيرفتند . آنان خود گمراه شدند وديگران را گمراه كرده اند . ( 3 )

--> 1 . كساني كه حديث جعل مى كردند و - نعوذبالله - به پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) نسبت مى دادند . 2 . يعنى به گمان خود براي رضاى خدا حديث جعل مى كردند . 3 . تفسير قرطبى ، طبع دوم ، دار الشعب قاهره 1372 ، ج 1 ، ص 78 .